September begint met dagen dat buiten alles precies goed is: de zon schijnt en licht de bladeren van de bomen op als een massa zilveren spiegeltjes, waarvan de weerkaatsing bijna pijn doet aan je ogen. Net als de golfjes in de baai. De wind is stevig en warm, maar niets in de tuin waait om of krom. De atmosfeer is vol energie en voelt licht en schoongewassen, zoals heel vroeger toen de lakens nog op het grasveld moesten bleken.  Het zijn ochtenden waarop mijn armen zich vanzelf spreiden en ik dan steeds diep adem haal om deel te worden van al dit transparante geluk; ik had het niet achter mijn nuchtere zelf gezocht!

Natuurlijk gaan onze overlevingspogingen onverdroten verder. De klandizie voor de plantenverkoop op zaterdagmiddag wordt al minder want het seizoen loopt af. Toch putten we moed uit de resultaten van onze bescheiden plantenverkoop. Met het oog op voortzetting van deze activiteiten volgend jaar besluiten we derhalve de kwekerij uit te breiden. De beste plek hiervoor is Lady Beevir’s Nursery. Vijfendertig jaar geleden toen Sir Anthony Beevir en zijn vrouw hier woonden, legde de Lady een moestuin aan teneinde vitaminerijke gewassen te verkopen aan de omwonenden. De moestuin situeerde zij in een hoek langs de weg, naast het oudste tuingedeelte. Inmiddels herinnert enkel een loos gietijzeren hekje nog aan deze periode en is het een door hoge volwassen bomen omsingeld duister verdomhoekje geworden. We laten de bomen natuurlijk staan; zij zullen binnenkort hun blad verliezen waardoor het vanzelf veel lichter wordt. Het afgevallen blad kan bovendien de stekken beschermen als een natuurlijk laagje mulch. Maar goed, om te beginnen moet er allereerst een “rotavator” worden gehuurd; een soort handploeg met benzinemotor. Timothy heeft een zware klus om de oude grond daarmee weer open te werken en moet het apparaat laveren tussen dikke boomwortels. Hierna komt er compost op. Mijn residu boerenbloed gaat stromen als ik de kwaliteit van onze biologische compost tussen mijn vingers verkruimel. Honderden bruinrode wormen leiden er een op het oog kwalitatief hoog en probleemloos bestaan.  

Onze plannen voor de uitbreiding concentreren zich op de verkoop van heggen. De eerste grote order in juli gaf de aanzet. Op eilanden en langs de kust legt menig plant het loodje in de zoute, krachtige Atlantische wind. De eventuele bloemen zien er al gauw verfrommeld uit of klappen op de grond waar ze nog een kort bestaan hebben als slakkenmaaltijd; het blad scheurt of klappert zichzelf, overgeleverd aan de wind, inktzwart van ellende. “Wind-burn” noemen ze dat hier.

Het worden dus heggen en we zetten er honderden stekken van. Er gaan zo’n 450 in een hoekje van 3 x 2 meter: escalonia, griselinea, liguster, olearia, hortensia, nitida en taxus.
Zo op het allereerste gezicht slaan ze allemaal aan. Dat worden heel veel potjes in het vroege voorjaar……

September eindigt in een grote regenplas. Een onvoorstelbare hoeveelheid water valt in relatief korte tijd: naweeën van het onstuimig weer aan de overkant van de oceaan. Regenbogen versieren de hemel als de zon haar lichtstempels drukt op de flanken van Curraun. De zwaluwen zijn nog net niet op reis.
 

Augustus 2005
De maand begint warm en vochtig. Het heeft een grandioos effect op de groei en bloei van de meeste planten en groenten, veroorzaakt een ware insectenplaag en dat houdt samen de vogelstand hoger dan ooit in de tuin .Ook word ik in de vroege ochtenduren vaak eventjes wakker van het klaaglijk blaten van schapen achter de zeemuur. Ze schudden vergeefs hun onbeschermde koppen en stampen op hun iele zwarte poten tegen de bloedzuigende menigte die hen belaagt. Zolang het eb is liggen ze het liefst herkauwend tussen zeewier en zoeken ze verkoeling in het briesje dat na de stilte van de nacht in de baai opsteekt.  

De borders zijn op dit moment plaatjes om te zien, omdat Willem 3 weken achtereen aan het snoeien is geweest. De heggen, heesters en beukenbomen zien er gelikt uit en geven de bedoelde structuur in de tuin: de balronde Buxus in het centrum, kubussen Lonicera Nitida die hier en daar naar de grond golven in een trapezevorm, een trapsgewijs oplopende Griseliniaheg en vierkant geschoren beukenkruinen om het licht in de tuin te houden. De grijze tuin krijgt een definitief ontwerp en daarachter zijn 4 ranke populiertjes geplant die de zicht as op termijn naar de hemel verwijzen. De boomvarens zijn imposant groot geworden en geven een tropisch reliëf aan hun beschutte hoekje.

Gelukkig komen er relatief veel bewonderaars, vaak gewapend met stoere camera’s om deze tijdelijke kunstwerken te vereeuwigen.   

De winterse populatie op Achill Island van 2600 zielen mag zich deze maand verheugen in een wonderbaarlijke tienvoudige vermeerdering. Op het lange strand in Keel bouwen kinderen zandkastelen, teenagers schrijven elkaars naam in het zand, een witharige oma ligt op haar surfboard en laat zich meevoeren op de golven van de branding.

Wij vinden overal schelpdiertjes op het strand; het zijn zieltogende “boey barnacles”, een soort eendenmossel aan een zelf gecreëerd drijflichaam, die door een invasie van rode algen gebrek aan zuurstof hebben gekregen. Ze doen qua vorm denken aan klassieke UFO’s. We nemen een paar gave exemplaren mee die Willem thuis conserveert in een plas wodka. 

In Ierland begint het voorjaar weliswaar al op 1 februari, maar de herfst valt officieel op 1 augustus in. Het is merkbaar in de tuin. De eerste bladeren vallen. Na de 15e vertraagt de groei en ik moedig m’n jonge sla-planten in het voorbijgaan aan om toch nog groot te worden. De druiven in de Polytunnel zijn rijp, zoet en sappig. Ik struikel er over de slordig opgebonden maar overvloedig dragende tomatenplanten en de wulps uitdijende courgette planten.

In de boomgaard kleuren appels rood en de eersten vallen al dan niet onder het gewicht van begerige bonte kraaien en halfdronken lijsters. 

De laatste uitbundige kleuren sieren de bermen langs de weg: de oranje Crocosmia en de witte pluimen van de moerasspirea wringen zich tussen de massa’s roodpurperen bloemen van de Fuchsia Magelanica en de zeewindbestendige grijsbladige Olearia Traversii. Niet te verzinnen, onbedacht mooi.

Zomer! Het eiland is op deze lange dagen op haar best: extravert en actief. Scoil Acla, de zomerschool, trekt ook nu weer veel publiek en overal hoor je muziek. Er zijn lezingen, tentoonstellingen, zeilwedstrijden en wandeltochten door de bergen. De stranden worden druk bezocht en het plezier en goede humeur van de bezoekers snuif je gewoon op.

Mij stemt het korten van de dagen altijd een beetje weemoedig. Het is alsof je op de terugweg bent van een mooi feest dat nog veel langer had mogen duren; heb ik er wel écht alles uit gehaald. Natuurlijk wil ik hier vertellen over alle wonderen die zich in onze borders voltrekken. Bijvoorbeeld over de ongelooflijk oranje bloemen van de tijgerlelies, die hoog boven mij uittorenen, net als de naar de hemel wuivende Diarama. Of over de geurige rozen die elkaar verdringen om over de gevlochten heggen te kunnen tuimelen. Maar het gekke is, dat ik in feite juist moeilijk contact krijg met de tuin: ik heb er helemaal geen vat meer op. Dat doet maar!

Het zijn niet alleen de vele soorten geraniums die zich overal klimmend en kruipend manifesteren in een eigengereide slordige mat, maar ik sluit ook het liefst mijn ogen om het onkruid niet te hoeven zien. Het schiet overal op en groeit in een waanzinnig tempo tot zaad. De groene heggen dragen allemaal ongekamde en onbedoelde pruiken. Het gras moet eigenlijk twee keer per week gemaaid en dat lukt ons écht niet. Dode bloemen plukken “om de groei van meer bloemen te bevorderen” zoals het in de boekjes staat, is er natuurlijk helemaal niet bij.

Ik bedenk snuivend, dat ik mezelf anders wel graag in een romantische jurk met een zilveren schaartje bedauwde rozen in een mandje zou zien doen. Helaas loop ik in werkelijkheid met mijn sokken over de broekspijpen in een T-shirt met col waar ik de onderkant in stop van de midgetcap die ik op mijn hoofd draag en wied ik op mijn knieën met plastic huishoudhandschoenen de brandnetels tussen –de overigens prachtige bloeiende-  Lychnis, Cosmea en Inula’s uit. Om er een paar te noemen. Heb ik het nog niet over de stokrozen, die wel drieëneenhalve meter worden en over mijn lievelingen: Astilbe Sprite. Ze staan langs het hoofdpad en hebben vriendelijke losse roze pluimen die samen een deinend filigrein vormen.

De plantenverkoop op zaterdagmiddagen gaat beter dan verwacht. Na 3 weken vinden we dat het aanbod en de keuze van planten zich uit moet breiden en we besluiten ons licht op te steken in Kildare waar de jaarlijkse Garden Trade Show wordt georganiseerd. Het is allemaal erg informatief. Bij ons is de eerste grote order binnen voor het aanleveren van heggen. Zonder beschutting begin je op Achill niets op het gebied van tuinieren. Willem maakt wat ontwerpen en ik stel een offerte op.

We hebben dit jaar geen broedende sperwer in de tuin gehad. In voorgaande jaren hoorden we rond deze tijd de hele dag de jongen krijsen. Vlak voordat ze uitvlogen zagen we 2 jonge sperwers oefenen boven de borders, tussen de hoge elzen. Schitterend.

De duiven in de tuin krijgen dit jaar dus de kans om te overleven. Het koeren van de houtduif en het wat kakelende lachje van de tortel geeft de tuin parkachtige allures; alsof het de kinderschoenen is ontgroeid.

De grote verrassing in deze maand is de komst van een bronzen beeld van twee spelende dassen, gemaakt door Taeke de Jong. We maakten een paar jaar geleden kennis met elkaar toen hij met zijn gezin de cottage huurde. In die week werd een tweede das aangereden die op weg was naar onze tuin om te eten. Al pratend ontstond het idee om een dassenbeeld te maken in ruil voor een schilderij. Taeke, Agaath, Sterre en Veerle brachten het ontroerende beeldje naar ons toe en namen het schilderij met de regenboog mee naar huis. Dit jaar zien we bovendien voor het eerst sinds lange tijd weer sporen van de echte, levende das in de tuin.  

Overal in het landschap van Achill duikt de Gunnera weer op. Het is een enorme plant, waarvan het blad zich opent als de palm van een reuzenhand, waar je gemakkelijk onder kunt schuilen als het regent. Het zaait zich uit als onkruid op vochtige vorstvrije plaatsen. In onze tuin is daarom maar één Gunnera plant geoorloofd en die staat bij de vijver. De vijver is nu een plaatje om te zien met de talrijke bloeiende witte en roze waterlelies. Verscholen achter blauwe irissen, spetterend rozerode etageprimula’s, siergrassen en grote hosta’s krioelen inmiddels ontelbare kikkervisjes. Rode waterjuffers vliegen sierlijk over het wateroppervlak.Ik ga in een geleende waadbroek en gewapend met een groot mes de vijver in om de bloeikolven uit de Gunnera te snijden voordat ze zaad kunnen zetten. De grootste bloeikolf is ongeveer een meter lang en zo zwaar dat Willem me moet helpen. Ik snij er meer dan 10 kolven uit; een kruiwagen vol voor de brandstapel. De bloeiende wilde rododendron staat hier langs de wegen met opvallende grote lila bloemen. De meeste hybride soorten in onze tuin bloeien dominant knalrood. Twee oude azalea’s geuren zo sterk dat de hommels ervan flauw vallen en voor lijk om de stam heen liggen. De laatste tulpen zijn uit en één van de boomvarens ontwikkelt schattige kleine baby’s op de uiteinden van haar blad. In de herfst gaan de bladeren liggen, zodat de kindjes zelfstandig kunnen wortelen. Veel planten krijgen hier een reusachtig formaat ondanks de zoute, soms harde winden. De mooie zachtbladige Lavatera Arborea bijvoorbeeld is een één- of tweejarige die een stam van 20 centimeter diameter kan ontwikkelen en de prachtige aronskelk of Zantedeschia wordt gemakkelijk manshoog.  

Het is de laatste zondag in mei. Nu de avond valt, sta ik over de zeemuur geleund naar een in het voorbijgaan geplukte paardebloem te kijken die ik eerder in het water gooide. Als een geel zonnetje dobbert ze de hoek om bij de bibliotheek; het tij komt in. Xena poes ligt bevallig als een zwart pantertje naast me op de muur en tuurt naar de lichtvlekjes op de golfjes. Ik volg de zeepissebedden en andere veelbenige primitieve wezens die nu het pleisterwerk op de muur beklimmen; enkelen vermoeden in de donkere mouw van mijn jasje een schuilplaats en hun voelsprieten betasten de stof: nee…ze lopen toch maar liever door. De paardebloem draait een vertwijfeld rondje; die is kennelijk op het stroompje van de beek belandt en wordt zo de zee weer ingeblazen. Ach, daar zie ik duidelijk een grote grijze harder aan de oppervlakte van het brakke water foerageren; de mooie, dikke zilveren zoenlippen spugen steeds zwarte grommetjes uit. Onder aan de muur zoeken tientallen krabbetjes voedsel op de grens tussen water en lucht.
Xena gaat staan en rekt zich uit.

Nu de schemer valt ruikt de hele omgeving naar zeep, honing en gardenia’s. Het is de duizelig makende geur van de bloeiende Pittosporum, een groenblijvende boom die elk voorjaar op deze wijze haar triomf over alle winterstormen uit het noordoosten demonstreert. Soms met een gehavende door de wind zwart geblakerde kruin, maar dat trekt in de loop van de zomer altijd weer bij. Het zijn de onaanzienlijke, dieppurperen, bijna zwarte bloemen die de geur verspreiden; in het hart steekt het lichtgroen stampertje brutaal boven de bloemblaadjes uit, omkranst met felgele meeldraden.

De vrolijke primula’s hebben in andere jaren vaak het alleenrecht op bloei gedurende koudere periodes en daar zijn ze me dierbaar om geworden; het zijn de clowntjes in de tuin. Dit jaar hadden we echter een echte warme maart en nu bloeit alles tegelijk: de forsythia samen met de tulpen, de botanische fuchsia (waarschijnlijk een Skinnera) tegelijk met de witte madeliefachtige bloemetjes van de Olearia heg. Onze zes camelia’s botten uitbundig uit in roze, wit en rood. De keizerskroon staat alweer te stinken in haar oranje rokken en de kastanjeknoppen zien er even uit om op te vreten als ze zich net ontworsteld hebben aan hun kleverige strakke jasje, zo sexy.

Honderden narcissen, vooral de echte gelen, heb ik inmiddels onthoofd. Er zijn nog steeds honderden –meest witten- over. Ik ben ze aan het tellen. Volgend jaar zal ik de verschillende soorten op het terrein eens in kaart brengen.

De eerste tulpen zijn zowat uitgebloeid en in dat eindstadium openen de bloemen zich in het zonnetje tot een ordinair plat vlak. Miraculeus, hoe ze zich ’s avonds toch nog min of meer sluiten en er dan weer even uitzien als een mooie frisse tulp. Wat een energie!

De mateloze energie van de vogels blijft ook boeiend. Er hebben zich nu allemaal paartjes gevormd die samen solidair zijn maar anderen het licht in de ogen niet gunnen. Groepen bonte kraaien en eksters houden zich op bij de kuddes schapen om hen wol uit te trekken voor het bouwen van hun nest. Ze pikken dan en passant nog een hapje ongedierte mee uit de huid. De schapen vinden dat heerlijk, houden kop en lijf uitnodigend aan de vogels voor. De lammeren zijn geworpen; er is de hele dag gemekker en geblaat over en weer. Elke ochtend zijn er lammetjes verdwenen. Het is maar goed dat we geen weet hebben van wat zich afspeelt in de nacht.

Als het zonlicht in de vijver schijnt kun je zien hoe de libellenlarven hun prooien vangen als die zich roeren aan het wateroppervlak. Gek genoeg zijn er nog helemaal geen kikkervisjes. De roze waterlelie steekt al ferm 2 bloemknoppen boven water maar opent zich nog niet. De witte doet het wat rustiger aan.

Een ijldunne nevel zweeft over het water in de baai nu de avond is gevallen. Het benadrukt de stilte, het in zichzelf gekeerde na een druk paasweekend op het eiland. Een paar sterren pinkelen hoog daarboven en aan de overkant bloeien de lichtjes van de huizen.